Phân Biệt Tật Cận Thị Và Viễn Thị Khác Nhau Như Thế Nào

Cận thị và viễn thị là hai tật khúc xạ phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhìn gần hoặc nhìn xa của mỗi người. Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và mức độ nguy hiểm của từng tật sẽ giúp bạn chủ động chăm sóc mắt, phòng ngừa biến chứng lâu dài. Cùng phân biệt tật cận thị và hiển thị qua bài viết sau của Kính mắt Nhung Hiếu.

1. Tìm hiểu về cận thị và viễn thị

Cận thị và viễn thị là hai tật khúc xạ phổ biến nhất hiện nay, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhìn rõ của mắt. Việc hiểu rõ đặc điểm và cơ chế hình thành của từng tật khúc xạ giúp chúng ta nhận biết sớm, có biện pháp điều chỉnh phù hợp và bảo vệ thị lực lâu dài.

1.1. Cận thị là gì

Cận thị (Myopia) hay còn gọi là tật khúc xạ cận nhìn, là tình trạng mắt không thể nhìn rõ các vật ở xa. Nguyên nhân là do các tia sáng từ vật thể ở xa hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc khi mắt ở trạng thái bình thường. Điều này thường xảy ra khi trục nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc giác mạc và thủy tinh thể có độ khúc xạ quá mạnh, khiến ánh sáng bị hội tụ sớm.

Người bị cận thị thường nhìn rõ vật ở gần nhưng mờ khi nhìn xa, ảnh hưởng đến việc học tập, làm việc và sinh hoạt hằng ngày. Đây là tật khúc xạ phổ biến trên toàn cầu và đang trở thành vấn đề đáng lo ngại trong chăm sóc sức khỏe thị giác, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Tật cận thị là gì

1.2. Viễn thị là gì

Viễn thị (Hyperopia hay Farsightedness) là tật khúc xạ khiến mắt không thể nhìn rõ các vật ở gần, do hình ảnh hội tụ phía sau võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Nguyên nhân chủ yếu là nhãn cầu ngắn hơn bình thường hoặc giác mạc quá phẳng, khiến tia sáng đi vào mắt không được khúc xạ đủ mạnh để hội tụ chính xác.

Người bị viễn thị có xu hướng nhìn xa rõ hơn nhìn gần, và trong các trường hợp nhẹ, mắt có thể tự điều tiết để nhìn rõ. Tuy nhiên, khi viễn thị ở mức cao, người bệnh dễ bị mỏi mắt, nhức đầu và mờ khi đọc gần.

Tật khúc xạ viễn thị là gì

2. Phân biệt cận thị và viễn thị

Điểm chung của cận thị và viễn thị đều là tật khúc xạ của mắt, xảy ra khi ánh sáng không hội tụ đúng trên võng mạc, làm giảm khả năng nhìn rõ ở một khoảng cách nhất định. Cả hai đều có thể gây mỏi mắt, nhức đầu, giảm hiệu suất học tập và làm việc nếu không được phát hiện sớm.

Vậy cận thị và viễn thị khác nhau ở điểm nào? Cùng Kính Mắt Nhung Hiếu so sánh các điểm khác nhau trực tiếp của 2 tật khúc xạ này:

3. Biến chứng của cận thị và viễn thị cần lưu ý

Cận thị và viễn thị nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm cho thị lực.

3.1. Biến chứng của tật cận thị

Cận thị, đặc biệt là cận thị nặng và tiến triển nhanh, có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng nếu không kiểm soát tốt:

• Tăng độ nhanh: Mỗi năm tăng 0.5 – 1 độ hoặc hơn, nhất là ở trẻ em học đường.
• Giãn lồi nhãn cầu: Khi nhãn cầu kéo dài quá mức, cấu trúc võng mạc bị mỏng đi.
• Bong võng mạc hoặc thoái hóa điểm vàng: Đây là biến chứng nghiêm trọng có thể gây mất thị lực vĩnh viễn nếu không xử lý kịp thời.
• Glôcôm (tăng nhãn áp): Người bị cận nặng dễ mắc glôcôm do cấu trúc mắt thay đổi.
• Mỏi mắt mãn tính, đau đầu, giảm khả năng tập trung trong học tập và làm việc.

Những biến chứng của tật cận thị

3.2. Biến chứng của tật viễn thị

Tuy ít nguy hiểm hơn cận thị, nhưng viễn thị kéo dài hoặc không được điều chỉnh đúng cách cũng dẫn đến nhiều rối loạn thị giác như:

• Mỏi mắt và đau đầu thường xuyên, nhất là khi làm việc gần hoặc đọc sách lâu.
• Co quắp điều tiết: Mắt phải điều tiết liên tục để nhìn rõ vật ở gần, gây mỏi cơ thể mi.
• Lác trong (lé): Thường gặp ở trẻ bị viễn thị không đeo kính, do mắt phải cố gắng điều tiết quá mức.
• Nhược thị (mắt lười): Khi một mắt viễn thị nặng hơn, não sẽ bỏ qua hình ảnh từ mắt đó, dẫn đến giảm thị lực vĩnh viễn nếu không can thiệp sớm.

Những biến chứng của tật viễn thị có thể gặp

4. Cận thị và viễn thị, tật nào nguy hiểm hơn?

Giữa cận thị và viễn thị, cận thị được xem là nguy hiểm hơn do khả năng tiến triển đến mức cao và gây ra nhiều biến chứng nặng về võng mạc, thị lực. Trong khi viễn thị chủ yếu ảnh hưởng đến khả năng nhìn gần và gây mỏi mắt, thì cận thị lại có thể để lại hậu quả lâu dài nếu không được kiểm soát đúng cách.

Cận thị tiến triển nặng làm trục nhãn cầu bị kéo dài, khiến các mô ở đáy mắt như võng mạc và hắc mạc bị mỏng đi, từ đó dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng:

• Nguy cơ bong võng mạc hoặc rách võng mạc, gây mất thị lực đột ngột.
• Thoái hóa hắc võng mạc – vùng nhìn trung tâm mờ, méo hình.
• Lỗ hoàng điểm – khiến đọc sách hoặc nhận diện khuôn mặt trở nên khó khăn.
• Tăng nguy cơ glôcôm (tăng nhãn áp) và đục thủy tinh thể sớm, đặc biệt ở người cận nặng trên 6 độ.

Điểm đáng lo là cận thị thường khởi phát sớm ở lứa tuổi học đường, tăng độ nhanh nếu trẻ học nhiều, tiếp xúc thiết bị điện tử lâu mà không nghỉ mắt đúng cách. Nếu không được phát hiện và điều chỉnh kịp thời, tình trạng này có thể dẫn tới cận thị bệnh lý, gây giảm thị lực vĩnh viễn.

Trong khi đó, viễn thị tuy gây mỏi mắt, đau đầu, giảm hiệu suất học tập và làm việc, nhưng hiếm khi gây tổn thương cấu trúc mắt nghiêm trọng. Viễn thị chủ yếu gây khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày và có thể cải thiện dễ dàng bằng kính hoặc can thiệp khúc xạ.

cận thị thường nguy hiểm hơn viễn thị

5. Cách phòng ngừa cận thị và viễn thị

Cận thị và viễn thị tuy phổ biến nhưng có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả nếu duy trì thói quen sinh hoạt đúng cách, chế độ dinh dưỡng hợp lý và khám mắt định kỳ. Việc chủ động bảo vệ mắt sớm sẽ giúp giảm nguy cơ tật khúc xạ tiến triển nặng, đồng thời duy trì thị lực ổn định trong thời gian dài.

5.1. Giữ thói quen tốt cho mắt

Một thói quen sinh hoạt lành mạnh là nền tảng để phòng tránh các tật khúc xạ. Không gian học tập và làm việc nên đủ ánh sáng, bao gồm cả ánh sáng tự nhiên và nhân tạo. Trong quá trình học tập hay làm việc, mắt cần được nghỉ ngơi định kỳ, đồng thời tư thế ngồi thẳng, không cúi sát giúp giảm áp lực lên mắt.

• Nghỉ mắt 5–10 phút sau mỗi 30–45 phút tập trung.
• Hạn chế nhìn gần liên tục, đặc biệt với thiết bị điện tử.

Thói quen sinh hoạt đúng giúp mắt luôn sáng khỏe

5.2. Cung cấp đủ thực phẩm tốt cho mắt

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ đôi mắt sáng khỏe. Bữa ăn hàng ngày nên tăng cường các thực phẩm giàu vitamin A (cà rốt, cà chua), vitamin B (trứng, thịt nạc), kẽm và selen (hải sản, các loại hạt). Những chất dinh dưỡng này giúp bảo vệ võng mạc, tăng khả năng điều tiết và giảm nguy cơ mỏi mắt.

Dinh dưỡng hợp lý hỗ trợ bảo vệ thị lực

5.3. Tăng cường thời gian hoạt động ngoài trời

Hoạt động ngoài trời mang lại lợi ích trong việc duy trì thị lực khỏe mạnh. Ánh sáng tự nhiên giúp giảm áp lực khi điều tiết mắt, đồng thời khuyến khích mắt nhìn xa, hỗ trợ phòng ngừa cận thị và mỏi mắt do nhìn gần liên tục. Dành thời gian vận động, đi dạo hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời ít nhất 1–2 giờ mỗi ngày không chỉ bảo vệ mắt mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể.

Hoạt động ngoài trời giúp mắt thư giãn và phòng ngừa tật khúc xạ

5.4. Thường xuyên khám mắt định kỳ

Khám mắt định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện sớm các bất thường về thị lực và phòng ngừa biến chứng. Người bị cận thị hoặc viễn thị cần đeo kính đúng độ và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ. Khám mắt định kỳ giúp theo dõi tiến triển, điều chỉnh kịp thời và duy trì sức khỏe mắt lâu dài.

Khám mắt định kỳ để phát hiện và điều chỉnh kịp thời

6. Cách khắc phục và điều trị 2 tật cận thị và viễn thị

Cận thị và viễn thị đều có thể được khắc phục hoặc điều chỉnh hiệu quả nếu lựa chọn đúng phương pháp. Tùy vào độ nặng, tuổi tác và nhu cầu sinh hoạt, người mắc có thể chọn 1 trong các cách thức sau:

6.1. Đeo kính gọng, kính áp tròng

Đeo kính gọng hoặc kính áp tròng là giải pháp phổ biến, an toàn và dễ thực hiện cho cả trẻ em và người lớn. Những loại kính thuốc sử dụng sẽ khác nhau tùy tật khúc xạ:

• Cận thị: dùng thấu kính phân kỳ (kính cận) để hội tụ ánh sáng đúng lên võng mạc.
• Viễn thị: dùng kính hội tụ (kính viễn thị) giúp mắt nhìn gần rõ hơn.

Ngoài kính gọng, kính áp tròng cũng là lựa chọn hiệu quả, nhưng cần lưu ý: vệ sinh kỹ, thời gian đeo phù hợp để tránh nhiễm trùng hay loét giác mạc.

Kính đúng độ giúp mắt nhìn rõ và hạn chế các biến chứng nặng

6.2. Sử dụng kính áp tròng Ortho-K

Kính Ortho-K là giải pháp điều chỉnh giác mạc tạm thời giúp giảm độ cận và viễn thị mà không cần đeo kính ban ngày. Phương pháp này phù hợp cho cả trẻ em và người lớn, đặc biệt với người có độ cận tăng nhanh:

• Cơ chế hoạt động: ép chỉnh giác mạc về gần 0 độ khi ngủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm, cải thiện thị lực vào ban ngày.
• Lưu ý: phải thăm khám và sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
• Nhược điểm: chi phí khá cao, từ khoảng 15 – 25 triệu đồng/cặp, chưa bao gồm các phụ kiện như hộp đựng, dung dịch rửa, nước mắt nhân tạo.

Khắc phục cận thị và viễn thị bằng Ortho-K

6.3 Phương pháp phẫu thuật mắt

Phẫu thuật khúc xạ là giải pháp cuối cùng và hiệu quả nhanh cho những người cận hoặc viễn thị nặng:

• Giúp giảm độ cận/viễn xuống mức thấp trong thời gian ngắn.
• Có nhiều phương pháp, phù hợp cho cả cận và viễn thị, được thực hiện tại bệnh viện chuyên khoa mắt uy tín.
• Lựa chọn phẫu thuật cần cân nhắc tuổi, độ ổn định của tật khúc xạ và tư vấn bác sĩ để đạt kết quả tốt nhất.

Phẫu thuật khúc xạ là giải pháp cho tật nặng

Hy vọng những thông tin trong bài viết này của Kính Mắt Nhung Hiếu đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cận thị và viễn thị, nhận biết các dấu hiệu, biến chứng cũng như các cách phòng ngừa và điều trị phù hợp. Việc chăm sóc mắt sớm và đúng cách sẽ giúp duy trì thị lực ổn định, bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh cho cả hiện tại và tương lai.